بررسى قرار گيرد . درباره آغاز سياسى آق‌قويونلو مفصلتر از مراحل نخستين قراقويونلو اطلاعات در دست است . اين امر بدون شك بر اثر ماهيت يكى از اهدافشان يعنى امپراتورى كامننى ( Comnenian ) طرابوزان بود كه با تمام قوا در پى تسلط بدان بودند و غير از اين ، تهاجمات و فتوحات آنان محدود به شرق آناتولى بود و تا بين النهرين و سوريه كشيده شد . حملات مكرر آق‌قويونلو بر طرابوزان پس از سال 741 / 1340 مورخان بيزانس را واداشت تا درباره آنان بيشتر بنويسند . از اين رو آنان از طور على بيك ، حاكم « تركان آمد » صحبت كردند كه پيشتر در زمره اميران غازان خان ( 703 - 694 / 1304 - 1295 ) بود . هنگامى كه تركمانان تحت فرماندهى او در سال 749 / 1349 در مقابل شهر طرابوزان ظاهر شدند ، نتوانستند شهر را متصرف شوند ؛ امّا هنگامى كه جان كامننوس جوان كه هيچ نوع تجربه نظامى نداشت با عنوان آلكسيوس سوم ( Alexioslll ) بر تخت امپراتورى تكيه زد ، متوجه خطرى شد كه او را تهديد مىكرد و بر خلاف نظر مشاورانش خواهر خود ماريا دسپينا را به عقد ازدواج فخر الدين قتلغ بيك فرزند رهبر تركمانان درآورد و خطر را از امپراتورى خود مرتفع ساخت « 1 » . محاسبه او درست بود : طرابوزان براى مدتى از خطر رست و نسلهاى بعد آن نيز شاهد چندين اتحاد بين شاهزادگان كامننى و رؤساى آق‌قويونلو بودند . امپراتورى طرابوزان آرامش خود را مديون اين سياستها بود و توانست تا سال 865 / 1461 يعنى هشت سال پس از سقوط قسطنطنيه به موجوديت خود ادامه دهد . بعيد نيست كه درگيرى اوزون حسن با سلطان محمد فاتح بر سر طرابوزان بوده باشد « 2 » . از ازدواج و وصلت سال 753 / 1352 بين تركمانان و شاهان طرابوزان قرايولوق « 3 » عثمان بيك مؤسس سلسله آق‌قويونلو زاده شد كه در سال 791 / 1389 به دنبال برادرش احمد بيك به سركردگى آق‌قويونلو رسيد . مورخ مشهور اين سلسله ، طهرانى در تاريخ كتاب ديار بكريه نه فقط از جد او طور على بيك محاصره‌كننده طرابوزان ، و پدرش قتلغ بيك - كه در سال 764 / 1363 به جاى طور على بيك بر تخت قدرت نشست - صحبت مىكند ، بلكه شجره‌نامهء او را با 51 نسل به

--> ( 1 ) - فالمراير ، صص 208 به بعد ؛ ميلر ، طرابوزان ، صص 60 - 57 . ( 2 ) - مينورسكى « La Perse au Xve siecle » ص 322 ؛ بابينگر ، محمد فاتح ، ص 190 . ( 3 ) - شكل اصطلاح قرايولوق را مينورسكى به كار برده ، « آق‌قويونلو » ، كه با تلفظ همزمان اروپايى اين اصطلاح يعنى « كارو يولوكو » و « كورولوك » يا « كارولاكس » همخوانى دارد . نگاه كنيد به پ . ه داپ ، L'Egypte au Commencement du quinzieme Siecle d'apres le traite d'Emmanuel Piloti de Crete ( قاهره ، 1950 م . ) ، ص 103 ، و اشترومرفون رايشنباخ ، « Diplomatische Kontakte » .